Kim giây nhích từng bước đều đều, còn pin đồng hồ thì nhỏ xíu. Bên trong, pin cấp năng lượng; tinh thể thạch anh tạo nhịp ổn định; mạch điện đếm và chia nhịp, rồi động cơ bước kéo bộ bánh răng làm kim chuyển động.
Thạch anh tạo nhịp, pin cung cấp năng lượng
Khi được mạch cấp điện, tinh thể thạch anh trong bộ dao động rung ở một tần số đặc trưng của thiết kế. Tín hiệu dao động được đưa tới mạch tích hợp. Mạch này chia và định dạng tín hiệu thành các xung điều khiển phù hợp. Với một số thiết kế đồng hồ kim, mỗi xung làm động cơ bước quay một nấc; bộ bánh răng truyền chuyển động đó tới kim.
Ví dụ ở nhiều đồng hồ thạch anh hiện đại dùng chuẩn 32.768 Hz, mạch chia tín hiệu xuống nhịp một giây. Nhưng tần số và cấu tạo có thể khác giữa các thế hệ và loại đồng hồ. Điều cốt lõi không phải “thạch anh tự tạo điện” — nó không làm vậy. Pin cấp năng lượng cho mạch và bộ dao động; tinh thể cung cấp chuẩn nhịp.
Đồng hồ số có thể hiển thị thời gian bằng màn hình thay vì bộ bánh răng và kim. Đồng hồ cơ lại dùng lò xo và bộ thoát. Vì vậy, chuỗi “dao động – mạch chia – động cơ bước – bánh răng” mô tả một dạng đồng hồ kim thạch anh, không phải mọi thiết bị đo giờ.
Bảng tra nhanh
| Mắt xích | Vai trò | Điều cần nhớ |
|---|---|---|
| Pin | Cấp năng lượng cho mạch | Không phải nguồn chuẩn thời gian |
| Tinh thể thạch anh | Dao động khi được mạch kích thích | Tạo tín hiệu nhịp, không tự cấp điện |
| Mạch tích hợp | Đếm/chia và định dạng tín hiệu | Đưa nhịp về xung điều khiển |
| Động cơ bước và bánh răng | Đổi xung điện thành chuyển động kim | Chỉ có ở cấu hình đồng hồ kim phù hợp |
Tại sao kim không quay liên tục?
Mạch và động cơ bước có thể điều khiển chuyển động theo từng nấc. Mỗi xung đưa rotor đi một góc nhỏ, còn bánh răng truyền chuyển động đó tới kim giây, kim phút và kim giờ. Một số mẫu hiển thị khác có thể dùng cách điều khiển riêng, nên âm thanh “tích tắc” hoặc chuyển động mượt không đủ để kết luận toàn bộ cấu tạo.
Nếu đồng hồ chạy sai hoặc dừng, nguyên nhân có thể nằm ở pin, bộ máy hoặc tình trạng thiết bị; bài viết chỉ giải thích nguyên lý, không hướng dẫn mở nắp hay tự sửa. Hãy dùng đúng loại pin theo hướng dẫn và đem đồng hồ tới nơi sửa chữa khi cần.
Đọc thêm
Nguồn kỹ thuật: Seiko — kiến thức về đồng hồ thạch anh; Citizen — thông số bộ máy thạch anh.
Hỏi – đáp
Tinh thể thạch anh có tự tạo điện để chạy đồng hồ không?
Không. Pin cấp năng lượng cho mạch và bộ dao động; tinh thể thạch anh giúp tạo tín hiệu nhịp ổn định khi được mạch kích thích.
Mạch đồng hồ biến dao động thành một giây bằng cách nào?
Mạch điện tử đếm và chia tín hiệu dao động xuống xung điều khiển. Ở một số đồng hồ kim, xung này kích động cơ bước để kim nhích theo từng nấc.
Mọi đồng hồ thạch anh đều dùng tần số 32.768 Hz không?
Không nên áp con số đó cho mọi thiết kế. Tài liệu kỹ thuật của Citizen ghi nhận bộ máy trong tài liệu dùng tần số dao động thạch anh 32.768 Hz. Đây là thông số của bộ máy đó, không nên suy ra mọi đồng hồ thạch anh đều dùng cùng tần số.
Đồng hồ thạch anh và đồng hồ cơ khác nhau ở đâu?
Đồng hồ thạch anh dùng pin, bộ dao động tinh thể và mạch điện tử làm chuẩn nhịp. Đồng hồ cơ dùng năng lượng từ lò xo cùng cơ cấu bánh răng và bộ thoát.
Duy Khoa Home Electric
Hotline/Zalo: 0918531961
vinamax.vn