Nửa đêm dậy đi vệ sinh, một tay vịn tường một tay quơ quơ tìm công tắc. Nhà có người lớn tuổi thì cái chuyện quơ tay đó nguy hơn nhiều so với người ta nghĩ — trượt chân ở đầu cầu thang là chuyện có thật. Đèn cảm biến sinh ra để lo đúng cái đó: có người tới thì sáng, người đi rồi thì tự tắt.
Nghe đơn giản vậy mà rất nhiều nhà gắn xong lại tháo ra. Không phải đèn dở, mà là gắn sai chỗ hoặc chọn sai kiểu cảm biến. Bài này nói cho rõ ba chuyện: nó nhận biết bằng cách nào, có mấy đường lắp, và chỗ nào thì đừng gắn.
Cảm biến “thấy” người bằng cách nào
Loại phổ biến nhất trong nhà dân là cảm biến hồng ngoại (hay gọi là PIR). Nó không chụp hình gì hết, nó chỉ dò cái hơi ấm của cơ thể đang di chuyển trong vùng nó nhìn ra. Vậy nên nó có hai tính nết mà mình phải biết trước:
- Người phải di chuyển nó mới nhận. Ngồi im một chỗ đủ lâu là nó tưởng phòng trống, tắt cái rụp.
- Nó cần nhìn thấy mình. Vách ngăn, cánh cửa, tấm kính chắn giữa đường là coi như mù.
Loại thứ hai là cảm biến vi sóng (radar), phát sóng ra rồi nghe sóng dội về, nhạy hơn hẳn, xuyên được vách mỏng. Nhạy quá cũng là nhược điểm: người đi ngoài hành lang mà đèn trong phòng bật là chuyện thường gặp.
Loại thứ ba đơn giản nhất, cảm biến âm thanh — vỗ tay, dậm chân, tiếng bước chân là sáng lên chừng vài chục giây. Hay gặp ở hành lang chung cư, cầu thang khu trọ.
Đa số đèn còn kèm thêm một cái mắt dò sáng: ban ngày trời sáng thì nó nằm im, tối mới cho phép bật. Cái chỗ chỉnh này nằm ngay trên thân đèn hoặc mặt cảm biến, và đây chính là thủ phạm số một của chuyện “đèn nhà tôi bật cả ngày ban trưa”.
Ba đường lắp, dễ nhất kể trước
1. Bóng đèn có sẵn cảm biến, vặn thẳng vô đui
Không đụng gì tới dây điện trong tường, vặn vô là xong — nhà đang ở, không muốn đục đẽo thì đây là đường gọn nhất. Chỉ cần chỗ đó đã có sẵn cái đui và cái đui còn chắc. Đui rệu, xoay mới ăn thì thay đui trước cho rồi, chuyện này đã kể kỹ trong bài bóng đèn lúc sáng lúc không, xoay mới ăn — thay đui đèn.
Lưu ý một điều dễ quên: bóng cảm biến chỉ làm việc khi công tắc tường đang bật. Ai quen tay gạt tắt công tắc trước khi đi ngủ thì sáng hôm sau nó nằm im, đừng tưởng hư. Chỗ nào định xài cảm biến thì nên để công tắc luôn bật, hoặc dùng loại đui đèn E27 gắn thẳng vô đường dây không qua công tắc.
2. Gắn đui hoặc bộ đèn cảm biến rời lên tường
Hợp với hiên nhà, lối đi bên hông, đầu cầu thang ngoài trời. Loại đui đèn E27 bắt tường cho phép chĩa bóng theo hướng mình muốn, gắn chắc vô tường chứ không lủng lẳng. Nếu chỗ đó ngoài trời hoặc hay tạt mưa thì phải là đui chịu được ẩm và có mái che phía trên — coi thêm bài đui đèn E27 kín nước và đui bắt tường chỉnh hướng.
3. Thay luôn công tắc tường bằng công tắc cảm biến
Đẹp nhất, gọn nhất, mà cũng rắc rối nhất. Lý do y hệt chuyện công tắc thông minh: công tắc cơ xưa nay chỉ cắt dây nóng, nên trong hộp công tắc thường chỉ có hai đầu dây nóng, không có dây nguội. Mà cái mạch cảm biến thì phải ăn điện suốt cả lúc đèn tắt, nên nó cần đủ hai dây. Chuyện này đã mổ xẻ kỹ trong bài lắp công tắc thông minh, ổ cắm wifi cho nhà đang ở — đọc trước khi mua để khỏi mua rồi trả.
Muốn biết đâu là dây nóng đâu là dây nguội thì có bài riêng: phân biệt dây nóng dây nguội, công tắc phải cắt dây nóng.
Bảng tra nhanh — chỗ nào hợp kiểu nào
| Vị trí | Kiểu nên chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Cầu thang, chiếu nghỉ | Bóng cảm biến vặn vô đui, hoặc cảm biến âm thanh | Chỉnh thời gian sáng đủ lâu để đi hết một tầng |
| Hành lang, lối đi hẹp | Bóng cảm biến hồng ngoại | Gắn ở giữa hành lang, đừng gắn cuối lối |
| Nhà vệ sinh | Cảm biến vi sóng (nhạy hơn khi đứng yên) | Chỗ ẩm, chọn loại chịu ẩm; đèn tắt ngang là bực nhất chỗ này |
| Hiên, cổng, lối vô nhà | Bộ đèn cảm biến bắt tường | Phải có mái che, tránh chĩa ra đường xe chạy |
| Phòng khách, phòng ngủ | Đừng dùng cảm biến | Ngồi yên coi tivi hay nằm ngủ là nó tắt |
Mấy lỗi hay gặp, biết trước đỡ bực
Đèn tự bật giữa ban ngày. Gần như luôn là do núm chỉnh độ sáng đang để ở chế độ “sáng tối gì cũng bật”. Vặn về phía hình mặt trăng là hết.
Đang ở trong đó mà đèn tắt. Loại hồng ngoại cần chuyển động. Trong nhà vệ sinh, chỗ bàn ăn, chỗ bàn làm việc thì nên chọn vi sóng, hoặc chấp nhận vẫy tay một cái.
Bật hoài không lý do. Ba nguyên nhân quen mặt: chĩa ra đường có xe chạy qua; chĩa vào cục nóng máy lạnh hoặc miệng quạt (luồng hơi nóng di chuyển, cảm biến hiểu là người); và gắn ngay lối chó mèo hay đi.
Đèn LED nhấp nháy nhẹ hoặc tắt rồi vẫn sáng lờ mờ. Hay gặp với mấy loại công tắc cảm biến chỉ đấu một dây. Triệu chứng và cách xử đã có trong bài đèn LED tắt công tắc vẫn sáng mờ, vì sao.
Bóng nóng, mau hư. Đèn cảm biến bật tắt nhiều lần trong ngày, chọn bóng có vỏ tản nhiệt tử tế thì đỡ. Loại đèn bulb trụ nhựa bọc nhôm có phần thân nhôm để thoát nhiệt. Đui gắn bóng công suất lớn dễ sém, chuyện đó nói rõ ở bài đui E27 gắn bóng công suất lớn dễ nóng sém.
Mấy điều an toàn đừng bỏ qua
- Lắp là phải cúp CB, không phải chỉ tắt công tắc. Công tắc có khi bị đấu nhầm vô dây nguội, tắt rồi đui vẫn còn mang điện.
- Đèn cảm biến là đồ tải nhẹ. Đừng lấy công tắc cảm biến đi điều khiển máy bơm, máy lạnh hay bất cứ thứ gì nặng. Đồ từ 2000W trở lên phải đi CB cóc riêng và dây đủ lớn, không cắm ổ chia, không giao cho mấy thiết bị điều khiển phổ thông.
- Chỗ định gắn mà đường dây cũ, hộp âm mục, thì lo phần dây trước. Bài lắp thêm ổ cắm, đèn vào đường điện cũ có gánh nổi không nói kỹ chỗ này.
- Muốn có nút gạt tay ở chỗ khó với, hoặc muốn kéo dây bật đèn kiểu cũ, thì công tắc rùa vẫn là món rẻ tiền mà tiện — coi bài công tắc rùa là gì, gắn cho đèn quạt sao cho đúng.
Hỏi – đáp
Đèn cảm biến có tốn điện hơn đèn thường không?
Phần mạch cảm biến ăn rất ít, không đáng kể. Thực tế nhiều nhà còn đỡ tốn hơn, vì cái đèn hành lang trước giờ quên tắt sáng cả đêm thì nay nó tự tắt sau vài chục giây.
Nhà có người lớn tuổi, nên gắn ở đâu trước?
Ba chỗ theo thứ tự: đầu cầu thang (cả trên lẫn dưới), lối từ phòng ngủ ra nhà vệ sinh, và hiên trước nhà. Đó là ba chỗ hay té nhất. Bên trong phòng ngủ thì đừng, nằm im là đèn tắt.
Gắn đèn cảm biến ngoài cổng, mưa tạt vô có sao không?
Có. Mắt cảm biến dính nước đọng là nhận sai, mà nước vô trong thân đèn thì hư luôn. Ngoài trời phải có mái che phía trên, đui và bộ đèn chọn loại chịu ẩm, dây dùng loại đi ngoài trời được. Coi thêm lắp ổ cắm, đèn ngoài trời chống mưa nắng, đỡ rò điện.
Đèn cảm biến gắn chung với công tắc cũ được không?
Được, và nên vậy. Giữ nguyên công tắc cũ làm cầu dao tay: cần sáng liên tục (lau nhà, sửa đồ) thì gạt cho nó sáng luôn; bình thường để cảm biến tự lo. Chỉ nhớ là gạt tắt công tắc thì cảm biến cũng nghỉ theo.
Cần tư vấn thêm
Anh chị chụp giùm tấm hình chỗ định gắn — cái đui hiện tại, cái hộp công tắc, hay khúc hành lang đó — nhắn qua Zalo, bên mình coi rồi nói thẳng nên đi đường nào cho gọn, cần thay đui hay chỉ cần đổi bóng. Đồ điện của đui đèn & phụ kiện và bảng điện đều có sẵn.
———————
📞 Hotline/Zalo: 0918531961
🌐 Website: vinamax.vn
🏠 Duy Khoa Home Electric