Nhà ống hẹp, trần cao — làm thêm cái gác lửng là có ngay chỗ ngủ hoặc chỗ chứa đồ, khỏi phải xây thêm tầng. Thợ mộc, thợ sắt làm mấy ngày là xong. Nhưng dọn lên ở rồi mới thấy thiếu: trên gác không có cái ổ cắm nào. Sạc điện thoại phải thòng dây từ dưới lên, quạt cắm nhờ ổ chân cầu thang, bóng đèn thì câu một sợi dây vắt qua lan can.
Câu tạm kiểu đó dùng được, nhưng ba tháng sau thành sáu tháng, rồi thành mấy năm. Bài này nói cách làm cho gọn ngay từ đầu, mà không phải đục lại tường vừa mới sơn.
Gác lửng có ba cái khó riêng
Một là gác làm sau khi nhà đã xong. Đường điện âm tường đã chôn hết từ hồi xây, giờ muốn có ổ trên gác thì hoặc đục lại, hoặc đi nổi. Đục lại thì tốn công, bụi mù, tường vừa sơn xong lại loang lổ. Nên gần như ai cũng chọn đi nổi — và đi nổi đúng cách thì hoàn toàn ổn, không có gì phải ngại.
Hai là gác thấp và nóng. Sàn gác cách trần chỉ hơn một mét mấy, hơi nóng tụ lên trên. Đèn gắn sát trần trong không gian bí sẽ mau xuống hơn bình thường. Quạt trên gác cũng chạy nhiều hơn quạt dưới nhà.
Ba là hay bị nghĩ “gác chỉ để đồ, cần gì điện nhiều”. Rồi vài tháng sau gác thành chỗ ngủ của đứa nhỏ, có quạt, có đèn học, có sạc laptop, mùa nóng thêm cái quạt hơi nước. Tính thiếu ngay từ đầu là sau này phải làm lại.
Cách làm gọn nhất: kéo một nhánh riêng lên gác
Đừng cắm nhờ ổ có sẵn ở tầng dưới rồi kéo dây lên. Cách đó vừa lòng thòng vừa gánh chồng lên nhánh cũ. Cách đúng và không tốn nhiều: từ tủ điện, kéo một nhánh riêng có CB riêng chạy lên gác, tới nơi thì gắn một bảng điện có sẵn CB.
Làm vậy được ba cái lợi:
- Gác có nguồn độc lập, muốn cúp riêng gác thì gạt một nhát.
- Lỡ trên gác có sự cố thì chỉ mất gác, dưới nhà vẫn xài bình thường.
- Không gánh chồng lên nhánh cũ vốn đã tính vừa đủ cho tầng dưới.
Nhánh gác thường tải nhẹ (đèn, quạt, sạc) nên CB cóc 15A là đủ. Còn nếu tính gắn máy lạnh trên gác thì phải cho nó nhánh riêng nữa, chọn CB theo tem trên máy.
Bảng điện đầu gác nên là loại có sẵn CB và ổ, ví dụ bảng điện có CB 20A + công tắc có đèn báo + 3 ổ cắm — một cụm là xong cả CB, công tắc đèn lẫn chỗ cắm.
Bảng tra nhanh cho gác lửng
| Nhu cầu trên gác | Nên làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đèn chiếu sáng gác | Đui bắt tường hoặc đui trần, công tắc đặt ở đầu cầu thang | Chừa khoảng thoáng cho bóng, đừng gắn bí trong hộp kín |
| Sạc điện thoại, đèn học, quạt | Ổ cắm gắn cố định trên vách gác, cao khỏi sàn | Nhánh riêng, CB cóc 15A |
| Máy lạnh trên gác | Nhánh riêng, dây đủ lớn, ổ cố định hoặc đấu thẳng | CB chọn theo tem máy, không dùng chung nhánh đèn |
| Đồ từ 2000W trở lên (bàn ủi, ấm siêu tốc) | Nên xài dưới nhà, không xài trên gác | Nếu buộc phải xài: CB cóc riêng + dây lớn, cắm thẳng |
| Chưa muốn đi dây cố định | Ổ cắm có sẵn dây 3m/5m dẫn lên, đi trong nẹp | Chỉ dùng cho tải nhẹ, không cho đồ sinh nhiệt |
Chưa muốn đi dây cố định thì làm sao?
Có nhà chưa chắc gác sẽ dùng lâu dài, hoặc đang thuê nhà. Trường hợp đó thì đường tạm mà gọn là dùng ổ cắm có sẵn dây dài, cho dây chạy trong nẹp dọc chân vách hoặc dọc thành cầu thang, rồi bắt cái ổ cố định lên vách gác.
- Ổ cắm 6 lỗ lõi sứ loại có dây 3m hoặc 5m — chọn đúng chiều dài cần, khỏi phải nối thêm.
- Ổ cắm 4 lỗ màu trắng — gọn cho góc đầu giường trên gác.
- Ổ cắm chia 5 chỉnh được nhiều hướng 180 độ — hợp chỗ trần thấp, xoay hướng cho phích không đụng vách.
Ba điều phải nhớ khi làm đường tạm: bắt ổ cố định lên vách chứ đừng để ổ nằm trên sàn gác; dây đi trong nẹp, không vắt ngang lối đi hay ngang bậc thang; và tuyệt đối không cắm đồ sinh nhiệt vào đường này. Cáp nối dài như cáp nối dài 500W chỉ hợp cho tải nhẹ đúng như tên gọi — đừng lấy nó làm nguồn cho ấm siêu tốc hay bàn ủi.
Đèn trên gác — chọn và đặt sao
Gác thấp nên đèn gần đầu người, chói mắt là khó chịu. Vài điểm nhỏ mà hiệu quả:
- Đèn nên gắn lên vách chứ đừng gắn ngay giữa trần thấp. Đui đèn E27 bắt tường cho ánh sáng hắt lên, đỡ chói mà vẫn đủ sáng.
- Công tắc đặt ở đầu cầu thang. Bò lên gác trong tối rồi mới quờ tìm công tắc là dễ té.
- Muốn gắn nhanh không đi dây âm: dây nguồn liền đuôi đèn E27 có công tắc 500W là bộ có sẵn, cắm vô ổ là dùng — hợp lúc mới làm gác chưa kịp đi dây đàng hoàng.
- Chừa chỗ cho bóng thoát nhiệt. Gác nóng sẵn rồi, nhét bóng vô hộp kín là nó xuống nhanh.
Mấy chuyện an toàn riêng của gác lửng
Đừng khoan bừa lên trần bên dưới gác. Trần đó có thể có dây điện âm chạy qua. Trước khi khoan bắt thanh sắt, coi lại bài khoan tường treo tivi, kệ máy lạnh — tránh khoan trúng dây điện.
Gác sắt thì dây không được chạm khung. Nhiều gác lửng làm bằng khung sắt, sàn gỗ. Khung sắt dẫn điện, nên dây phải đi trong nẹp hoặc ống, đừng cột dây trần vô thanh sắt.
Tính dư một chút. Đặt ba, bốn chỗ cắm thay vì một, vì sau này chắc chắn sẽ phát sinh. Chuyện đặt bao nhiêu ổ và đặt ở đâu, bài xây sửa nhà — bố trí bao nhiêu ổ cắm, đặt ở đâu cho đủ có bàn kỹ.
Hỏi – đáp
Tôi kéo một sợi dây từ ổ cắm dưới nhà lên gác cho quạt với đèn, vậy có được không?
Dùng tạm vài ngày thì được, nhưng đừng để thành cố định. Sợi dây đó không có CB riêng, hay vắt ngang lối lên xuống, và đang gánh chồng lên nhánh cũ. Làm hẳn một nhánh riêng có CB thì công không nhiều hơn bao nhiêu mà yên tâm hẳn.
Gác lửng nhỏ, tôi có cần CB riêng không hay dùng chung CB tầng dưới?
Nên có CB riêng. Không phải vì gác ăn nhiều điện, mà vì tách ra thì dễ xử lý khi có chuyện: gác chập thì cúp riêng gác, dưới nhà vẫn xài. Chưa kể trên gác khó leo lên kiểm tra hơn, có CB riêng thì cúp cho an toàn rồi mới lên coi.
Trên gác có nên cắm ấm siêu tốc hay bàn ủi không?
Không nên. Mấy món đó thuộc nhóm sinh nhiệt, ăn điện nặng, mà đường điện lên gác thường tính cho tải nhẹ. Món nào từ 2000W trở lên là phải có CB cóc riêng và dây đủ lớn — làm được thì làm dưới nhà cho gọn, đừng đưa lên gác.
Gác làm bằng khung sắt, đi dây điện trên đó có nguy hiểm không?
Không nguy hiểm nếu làm đúng: dây luồn trong nẹp hoặc ống ghen, không nằm trực tiếp trên sắt, chỗ nào xuyên qua thanh sắt thì bọc lại. Có thêm CB chống giật cho cả nhà thì càng yên. Cái nguy là cột dây trần bằng dây kẽm vô khung sắt — vỏ dây mòn dần rồi chạm khung lúc nào không hay.
Định làm gác, muốn tính điện trước?
Anh chị chụp giùm tấm hình chỗ định làm gác, hình tủ điện hiện có, kể sơ trên gác sẽ để gì (ngủ, chứa đồ, có máy lạnh không), rồi nhắn Zalo — bên mình coi giúp nên kéo nhánh đường nào, đặt mấy chỗ cắm, chọn CB cỡ nào. Coi thêm danh mục bảng điện và danh mục dây nguồn – cáp nối.
Nhà chung cư không đục tường được thì cách xử tương tự, coi bài ở chung cư, căn hộ — thêm ổ cắm mà không đục tường được. Còn nhà cũ muốn gắn thêm ổ vào đường điện có sẵn thì đọc lắp thêm ổ cắm, đèn vào đường điện cũ có gánh nổi không.
———————
📞 Hotline/Zalo: 0918531961
🌐 Website: vinamax.vn
🏠 Duy Khoa Home Electric